Takma Uçlu Takımlar

Kater nedir, nasıl seçilir?

Kater, takma ucun (insert) bağlandığı takım gövdesidir. Tornalamada dış çap kateri, iç çap için boring bar, ayrıca kanal açma, kesme ve diş açma katerleri olarak ayrılır. Seçimde sap kesiti (20×20, 25×25 mm gibi), sağ ya da sol el kullanımı, yaklaşma açısı ve takılacak uç tipi birlikte belirlenir; tornalama katerleri ISO 5608 koduyla tanımlanır. Kater ile uç kodu uyuşmazsa uç yuvaya oturmaz — sipariş öncesi ikisini birlikte kontrol ediyoruz.

Kesici uç kalitesi ve malzemesi

Karbür uçlar ISO renk kodlamasıyla ayrılır: P çelik, M paslanmaz, K dökme demir, N demir dışı, S süper alaşım, H sert malzeme. Tedarik ettiğimiz KELITE (ZZKLT) kataloğunda tornalama, frezeleme, delme, diş açma ve kanal açma uçları bu kalite aileleri altında toplanır; ayrıca cermet (metal seramik) uçlar ve karbür çubuk grupları yer alır.

Elmas uç (PCD) ne zaman kullanılır?

PCD — polikristalin elmas — uçlar, sert metal taban üzerine sinterlenmiş elmas tanelerinden oluşur. Alüminyum ve silisyumlu alüminyum döküm, bakır, pirinç, kompozit, karbon fiber ve grafit gibi demir dışı, aşındırıcı malzemelerde karbüre göre çok daha uzun ömür ve ayna gibi yüzey verir. Çelik ve dökme demirde kullanılmaz: kesme bölgesindeki sıcaklıkta elmasın karbonu demire difüze olur ve uç hızla biter. Sertleştirilmiş çelikte elmasın değil CBN/PCBN uçların yeri vardır. "Elmas uç" derken hangisini kastettiğinizi netleştirirsek doğru ürünü gönderebiliriz — elmas taşlama taşı ve elmas kalem (taş düzeltme) bambaşka ürünlerdir.

Teklif için ne göndermeliyim?

Kater sap ölçüsü, kullandığınız uç kodu, işlenecek malzeme ve tezgâh bilgisi yeterlidir. Elinizde eski ucun kutusu ya da fotoğrafı varsa kodu biz okuyabiliriz.

Kesici uç kalite grupları (ISO 513)

Uç seçiminin ilk adımı, işlenecek malzemenin hangi gruba girdiğini bilmektir. ISO 513 malzemeleri altı ana gruba ayırır ve her grubu bir harf ile bir renkle tanımlar. Katalogdaki renk şeridi bu sınıflandırmadan gelir.

Her grubun içinde P01'den P50'ye doğru giden alt numaralar vardır. Bu numaranın anlamı standartta açıkça tanımlıdır: numara büyüdükçe ucun tokluğu ve kullanılabilecek ilerleme artar, kesme hızı ve aşınma direnci azalır. Yani P10 yüksek hızlı finiş işi, P40 düşük hızlı kaba iş demektir.

Standardın kendisi bir uyarı içerir: uygulama grubu bir kalite adı değildir. Farklı üreticilerin aynı gruptaki kaliteleri birbirinin aynısı olmayabilir. Bu yüzden marka değiştirirken grup numarasına değil, üreticinin kendi kalite tablosuna bakmak gerekir.

Uç malzemesi kodları (ISO 513)

Katalogda kalite adının yanında bu kısaltmalar geçer:

Gösterim HC-P25 ya da HW-K20 biçimindedir: önce uç malzemesi, sonra uygulama grubu.

Kesici uç kodu nasıl okunur? (ISO 1832)

Bir uç kodunun her hanesi ayrı bir ölçüyü anlatır. En yaygın örnek üzerinden gidelim — CNMG 120408:

Şekil hanesinde en çok kullanılanlar: C 80° eşkenar dörtgen, D 55°, V 35°, S kare 90°, T üçgen 60°, W trigon 80°, R yuvarlak. Boşluk açısında N 0°, C 7°, P 11°. Köşe radyüsünde 04 = 0,4 mm, 08 = 0,8 mm, 12 = 1,2 mm, 16 = 1,6 mm. Kalınlıkta 03 = 3,18 mm, 04 = 4,76 mm, 06 = 6,35 mm.

Sık yapılan bir hata, 5-6 haneli kenar uzunluğunu iç teğet daire çapı sanmaktır. CNMG 120408'de 12, kesici kenarın 12 mm olduğunu söyler; ucun iç teğet daire çapı 12,7 mm'dir. Sipariş verirken ikisini karıştırmamak gerekir.

Kater kodu nasıl okunur? (ISO 5608)

Kater kodu da aynı mantıkla okunur. PCLNR 2525 M12 örneği:

Kenetleme hanesinde C üstten kenetleme, S vidalı, P kol/pim kilitli, M üstten ve delikten birlikte, W kama kenetlemedir. Yaklaşma açısında en yaygınları: L 95°, J 93°, K 75°, B 75°, D 45°, S 45°, N 63°, F ve G 90°. El hanesinde R sağ, L sol, N nötrdür. Sap ölçüsü iki haneyle ve milimetre olarak yazılır; tek haneli ölçüler başına sıfır alır, yani 08 = 8 mm.

Takım boyu harfleri: A 32, B 40, C 50, D 60, E 70, F 80, G 90, H 100, J 110, K 125, L 140, M 150, N 160, R 200, S 250, T 300 mm.

Kodun son hanesindeki kenar uzunluğu, katere hangi ucun gireceğini söyler. PCLNR 2525 M12 kateri CNMG 12 serisi uçları alır; elinizdeki uç CNMG 16 ise bu katere oturmaz. Sipariş öncesinde kater kodu ile uç kodunu birlikte iletirseniz uyumu biz kontrol ederiz.